Ειρήνη Βεργοπούλου

Ο "Μέγας Γκάτσμπυ" και οι ( πολύ) μικροί "γκάτσμποι"….

Οδηγώντας αυτές τις μέρες στους δρόμους της Αθήνας, υπάρχουν κάτι μεγάλα μάτια ηλεκτρικού μπλε χρώματος που μας παρακολουθούν. Με καρφώνουν από τις έξτρα λαρτζ πινακίδες και διαφημίζουν ένα ονλάιν καζίνο. Θα νόμιζα, έτσι μεγάλα που είναι, ότι είναι μια συμβολική κίνηση για να μας δείξουν κάποιοι ότι μας τηρά ο Θεός και μας προσέχει και ότι πρέπει να προσέχουμε και μεις στην οδήγηση. ‘Ομως ετούτο το βλέμμα είναι ένα αδειο-λάγνο, αδειο-κάπως, άδειο γενικώς, και δεν μου φαίνεται πιθανό μια ανώτερη δύναμη που μας πονάει να φορά χρωματιστούς φακούς επαφής, να έχει τόσο άψυχες κόρες και τόσο έντονες φέηκ βλεφαρίδες. Φευ, είναι τελικά η εθνική μας ξελογιάστρα και τζάμπα τρόμαξα προς στιγμήν ότι οι κινήσεις μου παρακολουθούνται μέσα στην κίνηση , από το σύμπαν, είτε για να με προστατεύσει, είτε για να με τιμωρήσει. Για ζάρια και πόκα είναι η ιστορία, αλλά μπορεί πάλι και αυτό εντελώς άσχετο με τη ζωούλα μας να μην είναι.

‘Ετσι που τις εβλεπα τις τζουλιοματάρες , μου ήρθε ένας περίεργος συνειρμός. Η μνήμη μου πήγε στις αναλύσεις που έχουν κάνει οι κριτικοί λογοτεχνίας για ορισμένα σύμβολα μέσα στο μυθιστόρημα «Ο Μέγας Γκάτσμπυ» του Φράνσις Σ. Φιτζέραλντ, που εκδόθηκε το 1925, και δεν αναγνωρίστηκε αμέσως, αλλά θεωρήθηκε ως γνωστόν στις επόμενες δεκαετίες από τις σημαντικότερες νουβέλες του 20ού αιώνα.
Στην ιστορία αυτή, στο δρόμο προς την έπαυλη που μένει ο Γκάτσμπυ και περνάνε οι ήρωες με τα αυτοκίνητά τους, στέκεται μια πολύ μεγάλη διαφημιστική πινακίδα ενός καταστήματος οπτικών που ήταν κάποτε σε εκείνο το σημείο. Η πινακίδα απεικονίζει ένα ζευγάρι μάτια με γυαλιά, χωρίς υπόλοιπο πρόσωπο. ‘Ολες οι αναλύσεις υποδεικνύουν ότι τα διοπτροφόρα αυτά μάτια που τοποθετεί εκεί ο συγγραφέας αντιστοιχούν σημειολογικά στις ανώτερες δυνάμεις που παρατηρούν τα τεκταινόμενα στο μυθιστόρημα ,και αυστηρά θωρούν τους ήρωες , οι οποίοι κινούνται σε ένα κλίμα ηθικής παρακμής, στους κόλπους των νεόπλουτων στην Αμερική του μεσοπολέμου, πριν το μεγάλο κραχ.

Μετά τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο, η οικονομία, σε μια πορεία αρκετά όμοια με αυτήν στην πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα, είχε γνωρίσει μεγάλα «κέφια». ‘Ομως, όπως αποδείχτηκε αργότερα, το οικοδόμημα είχε λάθος βάσεις, τα περισσότερα χρήματα ήταν πιστώσεις και παραοικονομία και πολύ λαθρεμπόριο αλκόολ. Και ο μυθιστορηματικός Τζέη Γκάτσμπυ, ο πρωταγωνιστής, είχε ξεκινήσει από το πουθενά, και αρκετά νέος ακόμα βρέθηκε με τρελά λεφτά, να οργανώνει κοσμικά πάρτυ στην έπαυλή του στα περίχωρα της Νέας Υόρκης, όπου γινότανε χαμός κυρίου, χωρίς κανείς να ξέρει , ή να θέλει να μάθει,από πού προερχόταν ο πλούτος του. ‘Ωσπου ο αφηγητής, που είναι το μόνο φιλαράκι του, μαθαίνει ότι είναι λαθρέμπορος ποτών. Στην κηδεία του Γκάτσμπυ στο τέλος του μυθιστορήματος , προσήλθαν τρία μόνο άτομα.
Ο Φιτζέραλντ έγραψε τη νουβέλα του πέντε χρόνια πριν την κρίση του 1929, όταν τα πάντα ήταν ακόμα στο απώγειό τους. Η υστεροφημία του συγγραφέα και του έργου του έχει υπερβεί έκτοτε πολλές ιστορικές συνθήκες και κρίσεις.

Αλλά οι παρακμιακές φιγούρες του Φιτζέραλντ, είχαν τουλάχιστον class βρε παιδί μου.
Αν κρίνουμε από τις ταινίες και τις φωτογραφίες της εποχής, η ζωή τους και η πτώση τους είχε στυλ, αυθεντικό στυλ. Μπορεί να ήταν ανόητοι, επιφανειακοί ή διεφθαρμένοι, αλλά ήταν μάλλον ωραίοι τύποι και τύπισσες. Και ,στις νουβέλες και ταινίες του καιρού, μίλαγαν και όμορφα τη γλώσσα τους. ‘Εναν αιώνα μετά , και στα καθ ημάς,κάποιοι θα ήθελαν να είναι Γκάτσμπυ αλλά δεν «τό χουν».

Περιφρονημένη παιδεία, γραμματική, σκοτωμένη ορθογραφία, ακυρωμένη αισθητική, τα εύκολα λεφτά απροσδιόριστης προέλευσης, τα εύκολα αξιώματα και καρέκλες, η εύκολη φήμη, η ατιμωρησία στα περισσότερα οικονομικά σκάνδαλα ,η γλειώδης κουτοπονηριά, ο νεποτισμός,ο φιλοτομαρισμός, ο καταξίωση αρκετών τενεκέδων,έχουν φτιάξει και ευκοίλιους πλέον εγκεφάλους.

Ριγέ μποξεράκια πάνω σε κοκκαλιάρικα αγορίστικα οπίσθια υιών των «πατρικίων» , και ασήμαντα χεράκια που φοράνε πανάκριβα ρόλεξ αγορασμένα από τον μπαμπά ,προσπαθούν να αποκτήσουν ανδρισμό με ένα μπαλαμούτι που γίνεται «θητεία» στην χοντροκοπιά.
Μπανάλ ενδυματολογικής άποψης πλουσίες κυρίες, «μοδέλες» και «περσόνες» θολού επαγγέλματος, με φτωχοκακόμοιρης ραπτικής ντύσιμο στα πάνω «καταστρώματα» της δημοσιότητας. Κακομαθημένοι και κακομαθημένες με το κενό βλέμμα , τα μποτοξένια χείλη και τα άθλια πρώην ελληνικά. Το προχειροφτιαγμένο πορνό με κακόγουστες πρωταγωνίστριες ,ως μόδα που κατεβαίνει με ακατάπαυστο νταουνλόουντιν από τους ουρανούς του διαδικτύου.
Επιδεικτικές ζωές αυτοκρατορικές, επαύλεις και τεράστιες κατοικίες για να στεγαστούν τα τεράστια, συμπλεγματικά «Εγώ» εκείνων που πέρασαν ευθέως ή πλαγίως από θέσεις εξουσίας, κτίσματα και προσωπεία οικοδομημένα και αγορασμένα συχνά με άγνωστης προέλευσης λεφτά, σε εποχές ένδειας.
Συνδικαλιστές, εφοριακοί, γιατροί δημοσίου με τρελά λεφτά στους λογαρισμούς τους.
Δεν παθαίνει και δεν μαθαίνει σχεδόν κανείς τίποτα στο τέλος, ή, οι τιμωρίες είναι ντεκαφεϊνέ.
Μόνο κάποιος ντόρος κάποια στιγμή γίνεται για μουσεία και θωρηκτά καταπατημένα από τους βάρβαρους, που και αυτά χάνουν και ξαναποκτούν την τιμή τους όταν το θέμα μπορεί να πουληθεί στα ίδια τηλεοπτικά show, στα fora που στενάζει ο ρηγμένος ‘λαουτζίκος’, γιατί τώρα η φτώχεια ξεχνιέται με αίματα στην αρένα. Are you not entertained?

Advertisements

Single Post Navigation

20 thoughts on “Ο "Μέγας Γκάτσμπυ" και οι ( πολύ) μικροί "γκάτσμποι"….

  1. Εξαιρετικό κείμενο και σφαιρική η τοποθέτηση με αναφορές στο παρελθόν. Μπράβο βρε Ειρήνη μου!!!

  2. ωωω…..τώρα είδα το σχόλιό σου Ρίτσα μου…..δεν ξέρεις τί χαρά μου δίνεις με αυτό το "μπράβο" που μου λες…..με κάνεις να ξεκινήσω τη μέρα μου ενθαρρυμένη, και μου δίνεις ώθηση να συνεχίσω με το γράψιμο κειμένων γνώμης….σε ευχαριστώ πάρα πολύ!!!

  3. respect Ειρήνη μου!!!!Όλα τα λεφτά! Από τα καλύτερα κείμενα που έχω διαβάσει τελευταία! Σου πάει!!!!!!!!!!!

  4. αχ βρε Πόλυ μου…να σαι καλά για τον τόσο καλό σου λόγο!!!

  5. και μετά τα σχόλια της Ρίτσας και της Πόλυ, τι να πω εγώ; εξαιρετικό σχόλιο στην επικαιρότητα, μέσα από τη "ματιά" προηγούμενων εποχών :)Μπράβο σου, ξανά!

  6. Bravo Eipnvn! Oxi movo gia to e3airetiko keimevo sou alla kai giati 8umises giati o "Great (pretender) Gatsby", n Jazz Age kai ta "It" girls eivai pio epikaira oso pote stnv epoxn mas alla dustuxws twra pia ws faivomeva kai basileuovta stn duvasteia tou kitsch. ;-)

  7. !!!! Ε, αν στις 7:30 το πρωϊ ένα κείμενο σε αναγκάζει να το διαβάσεις 2 φορές για να "ρουφήξεις" και τις τελευταίες λεπτομέρειες, το να το πεις "μεστό" θα ειναι νομίζω πολύ λίγο! Ειρήνη, ΜΠΡΑΒΟ!

  8. @Νατάσσα: κοπέλα μου γλυκειά, πάντα με την καλοσύνη σου και τον καλό σου τον λόγο….όπως και οι προαναφερθείσες βέβαια….να σαι πάντα καλά ;-))@Πάνο : ω, τί ευχάριστη έκπληξη, το σχόλιό σου μες στο μπλογκ μου! Χχαίρομαι που σου άρεσε η οπτική γωνία του κειμένου, άλλωστε σε θέματα αισθητικής έχουμε πολύ κοινά γούστα!! να σαι καλά!@Παντελή: με τιμά πάντα όποτε λες επαινετικό λόγο για τα γραπτά μου , μου δίνεις ιδίαίτερη χαρά όποτε το κάνεις και θάρρος να συνεχίσω, γιατί η γνώμη σου είναι βαρύνουσα! Ευχαριστώ!!

  9. Ειρήνη καλημέρα!Ο Μέγας Γκάτσμπυ, τα έβαλε με τον εαυτό του, με το εγώ του και είχε το θάρρος να το κάνει, [προφανώς ο Φιτζέραλντ εξόρκισε και δικές του ενοχές όταν το δημιούργησε]και βγήκε νικητής..Άραγε, πόσοι μπορούν να το κάνουν και να πληρώσουν και τον λογαριασμό σήμερα?Συγχαρητήρια για την υπέροχη ροή του γραπτού σου λόγου, χαίρομαι που το διαδίκτυο δίνει τέτοιες μεγάλες ευκαιρίες σε όλους μας!!Νίκος Π.

  10. "Περιφρονημένη παιδεία, γραμματική, σκοτωμένη ορθογραφία, ακυρωμένη αισθητική, τα εύκολα λεφτά απροσδιόριστης προέλευσης, τα εύκολα αξιώματα και καρέκλες, η εύκολη φήμη, η ατιμωρησία στα περισσότερα οικονομικά σκάνδαλα ,η γλειώδης κουτοπονηριά, ο νεποτισμός,ο φιλοτομαρισμός, ο καταξίωση αρκετών τενεκέδων,έχουν φτιάξει και ευκοίλιους πλέον εγκεφάλους. "!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! καλημερα και απο εδω Ειρηνη !

  11. @Νίκο : ευχαριστώ πάρα πολύ, για την ανάγνωση του κειμένου και την τοποθέτησή σου με αυτό το ευγενικό και εύστοχο σχόλιο!!….να σαι καλά!!@Αγγελική : Αγγελικούλα μου,μας έχουν όλους κουράσει αυτά…τουλάχιστον τώρα έχουμε μαγαλύτερη ελευθερία στην έκφραση….καλημέρες πολλές!!!

  12. Εξαίρετη ΚΡΙΤΙΚΗ περιγραφή, ορισμένων όψεων του ΠΑΡΑΣΙΤΙΚΟΥ βίου της αθηναικής παρασιτικής τάξης στη περίοδο της χάρτινης οικονομίας και της υποταγμένης , ηττημένης και ελεγχόμενης πολιτικής απο το νεοφιλελευθερισμό και την παρασιτική οικονομική ελιτ.Εκτός απο τη θυμωμένη κριτική ηθογραφία του παρασιτισμού -που τη θεωρώ καταπληκτική-χρειαζόμαστε ΕΞΗΓΗΣΕΙΣ και οχι ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΙΕΣ ,μαζί ή μετα απο τις αφηγήσεις. Κατα τη γνώμη μου χωρίς ΑΙΤΙΑ και ΕΞΗΓΗΣΕΙΣ θα είμαστε μια πιό ''προοδευτική'' εκδοχή απο το δεξιό ΠΡΟΤΕΣΤΑΝΤΙΣΜΟ της κεντρικής Ευρώπης με ,μια ηθικολογική αντίληψη για τη παρακμή.Το σμιλεμένο κείμενο της Ειρήνης για τα φαινόμενα παρακμής των Αθηνών είναι ''κλασικό''.Θα μπορούσε να γραφεί -ως προς τη ουσία του για ορισμένες περιοχές της Ρώμης, του Παρισιού, του Λονδίνου, της Νέας Υόρκης, του Πεκίνου, της Μόσχας,της Μαδρίτης.Σκόπιμα εξαίρεσα κέντρα του προτεσταντισμού.Χρειαζόμαστε μια νέα συζήτηση για τη ηθική του καπιταλισμου που παράγει πλούτο , ανισότητες ,ακμή και παρακμή.Χρειαζόμαστε μια νέα συζήτηση για τις Πολιτικές και Κοινωνικές αρχές. Αλλιώς η απάντηση θα είναι ο προτεσταντισμός απέναντι στο καπιταλισμό ''Καζίνο'' και μια ηθικολογούσα κριτική σε φαινομενα παρακμής των ΑΝΘΡΩΠΩΝ.ΠΑΝ ΜΕΤΡΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟΣ.Μια ανάλογη συζήτηση έγινε μετά τη παράδοση της Γαλλίας στους ΝΑΖΙ,μετά το περίφημο pourqoui του στρατηγού Πεταίν, μετα τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και το περίφημο εργο του Ζαν-Πωλ Σάρτρ: ''Κεκλεισμένων των θυρών ή η κόλαση είναι οι άλλοι''. Η παρακμή είναι το αποτέλεσμα. Για αυτό από την αρχή προσδιόρισα το κείμενο της Ειρήνης ,ως''ΚΡΙΤΙΚΗ περιγραφή''.Η παρασιτούσες και παρακμιακές κοινωνικές κατηγορίες δεν αποτελούν κεραυνό εν αιθρία ,είναι γεννήματα,ενός κοινωνικο-οικονομικού και πολιτικου συστήματος σε μια ορισμένη περίοδο .Ειδικότερα για την Ελλάδα που διήλθε 40 χρόνια 1935-1975 απο άλλες βαρβαρότητες και πιό πριν δεν γνώρισε την αστική επανάσταση και ο ελληνικός καπιταλισμός εξακολουθούσε -μέχρι και μετά το 2000- να συνυπάρχει με προ-καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής και με ό,τι αυτό συνεπάγεται στο κοινωνικό πεδίο για τα έκδηλα φαινόμενα παρακμής και παρασιτισμού.

  13. Εξαίρετη ΚΡΙΤΙΚΗ περιγραφή, ορισμένων όψεων του ΠΑΡΑΣΙΤΙΚΟΥ βίου της αθηναικής παρασιτικής τάξης στη περίοδο της χάρτινης οικονομίας και της υποταγμένης , ηττημένης και ελεγχόμενης πολιτικής απο το νεοφιλελευθερισμό και την παρασιτική οικονομική ελιτ.Εκτός απο τη θυμωμένη κριτική ηθογραφία του παρασιτισμού -που τη θεωρώ καταπληκτική-χρειαζόμαστε ΕΞΗΓΗΣΕΙΣ και οχι ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΙΕΣ ,μαζί ή μετα απο τις αφηγήσεις. Κατα τη γνώμη μου χωρίς ΑΙΤΙΑ και ΕΞΗΓΗΣΕΙΣ θα είμαστε μια πιό ''προοδευτική'' εκδοχή απο το δεξιό ΠΡΟΤΕΣΤΑΝΤΙΣΜΟ της κεντρικής Ευρώπης με ,μια ηθικολογική αντίληψη για τη παρακμή.Το σμιλεμένο κείμενο της Ειρήνης για τα φαινόμενα παρακμής των Αθηνών είναι ''κλασικό''.Θα μπορούσε να γραφεί -ως προς τη ουσία του για ορισμένες περιοχές της Ρώμης, του Παρισιού, του Λονδίνου, της Νέας Υόρκης, του Πεκίνου, της Μόσχας,της Μαδρίτης.Σκόπιμα εξαίρεσα κέντρα του προτεσταντισμού.Χρειαζόμαστε μια νέα συζήτηση για τη ηθική του καπιταλισμου που παράγει πλούτο , ανισότητες ,ακμή και παρακμή.Χρειαζόμαστε μια νέα συζήτηση για τις Πολιτικές και Κοινωνικές αρχές. Αλλιώς η απάντηση θα είναι ο προτεσταντισμός απέναντι στο καπιταλισμό ''Καζίνο'' και μια ηθικολογούσα κριτική σε φαινομενα παρακμής των ΑΝΘΡΩΠΩΝ.ΠΑΝ ΜΕΤΡΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟΣ.Μια ανάλογη συζήτηση έγινε μετά τη παράδοση της Γαλλίας στους ΝΑΖΙ,μετά το περίφημο pourqoui του στρατηγού Πεταίν, μετα τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και το περίφημο εργο του Ζαν-Πωλ Σάρτρ: ''Κεκλεισμένων των θυρών ή η κόλαση είναι οι άλλοι''. Η παρακμή είναι το αποτέλεσμα. Για αυτό από την αρχή προσδιόρισα το κείμενο της Ειρήνης ,ως''ΚΡΙΤΙΚΗ περιγραφή''.Η παρασιτούσες και παρακμιακές κοινωνικές κατηγορίες δεν αποτελούν κεραυνό εν αιθρία ,είναι γεννήματα,ενός κοινωνικο-οικονομικού και πολιτικου συστήματος σε μια ορισμένη περίοδο .Ειδικότερα για την Ελλάδα που διήλθε 40 χρόνια 1935-1975 απο άλλες βαρβαρότητες και πιό πριν δεν γνώρισε την αστική επανάσταση και ο ελληνικός καπιταλισμός εξακολουθούσε -μέχρι και μετά το 2000- να συνυπάρχει με προ-καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής και με ό,τι αυτό συνεπάγεται στο κοινωνικό πεδίο για τα έκδηλα φαινόμενα παρακμής και παρασιτισμού. Στέφανος Τζουμάκας

  14. Σας ευχαριστώ για την εκτενή τοποθέτησή σας κ Τζουμάκα. 'Ισως να έγινα σκληρή σε κάποια σημεία, απλά αισθάνομαι ένας ακόμα από τους χιλίαδες πολίτες που έχουν αγανακτήσει με κάποια φαινόμενα παρακμής μέρους της κοινωνίας μας. Σε καμία περίπτωση δεν ηθικολογώ, κάποιες γνώμες μου λέω, από στεναχώρια για κακώς κείμενα των ημερών μας και τις τελευταίας δεκαετίας ιδιαίτερα.Σαφώς ισχύει αυτό που λέτε, ότι δημιουργήθηκε άγαρμπα μια νέα τάξη, χωρίς βάσεις, που 'σάρωσε' , ή έμοιαζε να σαρώνει τα πάντα.Υπάρχει όμως πάρα πολύς κόσμος που έχει άλλες αντιλήψεις και αντιστάσεις,και καλό είναι να αποκτήσει 'φωνή' και αυτός ο κόσμος…..( το διαδίκτυο βοηθάει σε αυτό !)

  15. I am not entertained,I m definately shocked! ξεσκονισες ολη την επικαιροτητα,εβγαλες 'τους σκελετους απ τη ντουλαπα' με εναν υπεροχο νεανικο και δροσερο λογο ακομη κι αν εκαιγαν τα θεματα που εθιγες.!με μια ταχυτητα λογου που δεν ζαλιζει ουτε κουραζει μας προβληματισες σοβαρα! Ευγε Ειρηνη!

  16. Μαίρη, σε ευχαριστώ πολύ!!

  17. Έλλειμμα παιδείας, απουσία ήθους, έκπτωση αξιών! Ειρήνη, συγχαρητήρια, κορίτσι μου!!!Συγχαρητήρια!!!

  18. Κάκια μου ευχαριστώ πολύ!!!

  19. Μιλάς για ορθογραφία, αλλά την πάτησες κι εσύ : το γλοιώδης γράφεται έτσι κι όχι έτσι «γλειώδης».
    Με αγάπη

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: